opgeruimd gevoel

heldere stroom
Teveel riet, stengels gras en nog veel meer zorgt ervoor dat sloten verstopt raken. Bladeren raken aangekoekt, het water stroomt niet meer en ruikt niet meer fris. Dat vraagt, snoei- ruim- en knipwerk om weer vlotte doorgang te krijgen. Het water wordt na zo’n  grote schoonmaak met de dag helderder. Hierover las ik in het boek van Herman van Veen ‘Voor het eerst’. Hij schrijft ‘die sloten zijn eigenlijk niet anders dan darmen in een lichaam, ze nemen op, ze voeren af.’  En daarop voortbordurend kom ik op het thema gevoels-verstopping.

gevoelsverstopping
Hoe helder is onze lijfelijke energiestroom? Zijn er emoties zoals angst, verdriet of boosheid die nog in een donker hoekje wachten tot ze de ruimte krijgen? Deze nog niet verteerde emoties verstoppen de boel onbewust en brengen als het te lang duurt spanningsklachten met zich. Bijvoorbeeld een dichtgeknepen keel, strakke schouders, verkrampte kaak, zere nek of een knoop in de maag. Vind je het spannend om je lichaamssignalen en gevoelens gewaar te zijn en toe te laten? Neem je daarom de bekende en ogenschijnlijk veilige route naar je denken? Dit blijkt voor velen een onbewust weg-bewegen van de innerlijke onrust. Geen demping met alcohol of drugs maar met vlucht in denken.

verhalen over toen en straks
Directe beleving van lichaamssensaties en gevoelens moet dan plaatsmaken voor verhalen over gisteren en morgen. Deze route is veelal een geautomatiseerd overlevingspatroon geworden dat vroeger kennelijk noodzakelijk was maar in het heden niet meer werkzaam blijkt.
Wie ben je zonder deze gedachten en verhalen? Vaak gevoed door angst voor afwijzing of de behoefte aan goedkeuring. Deze angst is een idee en niet de werkelijkheid. Het heden blijkt vele malen milder dan je gedachten.
Maar zolang ik denk en hecht aan mijn emotionele verhalen en bijpassende drama’s hoef ik NU niet te voelen. Je hebt de illusie hierdoor goed voor jezelf te zorgen, terwijl stressklachten hierdoor juist toenemen.

fullsizeoutput_1146
‘de stroom die in het nu uitkomt’

kwetsuren helen
Het vraagt moed om echt de confrontatie met jezelf aan te gaan. Om je innerlijke stilte op te zoeken. Om te luisteren naar wat je lijf je te vertellen heeft. Sommige mensen hebben zoveel kwetsuren gekend in hun leven dat er verdrietig genoeg sprake lijkt van innerlijke verkramping of zelfs bevriezing. Wanneer is de tijd rijp om deze innerlijke spanning en kou met veiligheid, warmte en tederheid als vanzelf te laten verzachten? Dit geeft letterlijk en figuurlijk lijfelijk ruimte voor stromende levensenergie?
Wat helpt jou om deze weg naar binnen te gaan? Om vanuit innerlijke stilte gewoonweg toe te laten en te ervaren wat er is. Niet meer en niet minder. Emoties uiten zichzelf in een golfbeweging. Ze komen en gaan. Dit is ieders eigen proces dat zich al dan niet met hulp van iemand waar je je veilig genoeg bij voelt voltrekt. Dan komt er ruimte om met behulp van je natuurlijke intelligentie kwetsuren te helen. Met respect voor ieders menselijkheid, met zowel kracht als kwetsbaarheid.

afscheid van slachtoffergedrag

‘Hoe neem ik afscheid van slachtoffergedrag?’ werd me laatst gevraagd en ik beloofde hier specifiek aandacht aan te besteden. Bij deze! Om te beginnen bestaat er een groot verschil tussen ergens feitelijk slachtoffer van zijn en slachtoffergedrag. Iedereen is vroeg of laat slachtoffer van pijnlijke ervaringen. Bijvoorbeeld van scheiding, ziekte, verlies, geweld of misbruik en ook kun je slachtoffer zijn van affectief tekort.

Slachtoffergedrag
Bij het voortdurend verhalen zonder in actie te komen neig je naar slachtoffergedrag. Angst voor verandering, voor verantwoordelijkheid en voor de consequenties van keuzes ligt hier vaak aan ten grondslag. ‘Het zou toch niet zo moeten zijn’ of ‘Dat moet mij altijd overkomen.’ Lijdzaam zuchten en steunen lijkt gemakkelijker dan gericht handelen. Alsmaar piekeren werkt verlammend en maakt machteloos. Je gelooft kennelijk je gedachte dat alles en iedereen het jou moeilijk maakt.

Klaagzang

Merk je het op als je klaagt over wat anderen doen of laten? Of over je situatie of over het weer? Klagen betekent dat je moeite hebt met de realiteit. Klagen brengt negatieve energie en maakt je tot slachtoffer. ‘Ik kan er niets aan doen dat ik zo ongelukkig ben. Dat komt door mijn geschiedenis, mijn ouders, familie, mijn ex, de buren, mijn baas, de belastingdienst, de politiek, etc.…. Zucht.
Iemand die slachtoffergedrag vertoont kan en wil (nog) niet geholpen worden en blijft de ander beschuldigen. De zogenoemde dader krijgt daarmee volop aandacht van het slachtoffer. Je gebruikt onbewust de ander of de situatie als excuus om niet te hoeven gaan staan voor je eigen behoeften en welzijn.

Slachtofferschap blijft in stand door

  • Verzet tegen de werkelijkheid
  • Te hoge verwachtingen stellen
  • Geen of te laat grenzen te stellen.

Arme ik
Uitstelgedrag kan ook een uiting zijn van slachtoffergedrag. Daadwerkelijk aan de slag gaan is immers te moeilijk voor ‘arme ik’. Het betreft mensen die zich structureel tekortgedaan of niet serieus genomen voelen. Een bekende uitspraak van het zwarte kuikentje uit een tekenfilm is “Zij zijn groot en ik is klein en da’s niet eerlijk, o nee”. Het lijkt erop dat je moeite hebt met volwassen gedrag. Je vindt dat je ‘altijd’ de dupe bent en ‘iedereen’ het beter heeft dan jij. Zolang je blijft verwachten en verhalen leg je de verantwoording bij de ander en doe je jezelf tekort.

Ziektewinst
Kennelijk heeft klagen ook voordelen. Klagers hebben de zogenoemde ‘macht van de onmacht’. Je houdt jezelf uit de wind. Het ligt immers aan de ander dat jij het zo moeilijk hebt. Als slachtoffer krijg je aandacht en hulp omdat je zielig bent. Met dramatische verhalen en overdrijving zet je de omgeving succesvol naar je hand. Er zijn meestal wel redders in de buurt die je te hulp schieten of naar je klachten luisteren. Degene die daar niet aan mee blijven doen – en die je dus echt helpen – laat je liefst links liggen. Terwijl dat mogelijk de mensen zijn die het meeste begrip voor je hebben en je aanspreken op je kracht om te gaan staan voor je welzijn.

Niet te benijden
Ik geloof dan ook zeker niet dat mensen te kwader trouw slachtoffergedrag vertonen. Een hulpeloos gevoel lijkt me niet te benijden. Het ontbreekt helaas nog aan inzicht en vertrouwen om wel zelf de regie te pakken. Ook kan aangeleerde hulpeloosheid een gedragsgewoonte zijn geworden. Je bent heus niet schuldig. Tot vandaag kon je kennelijk niet anders. Juist het inzicht en besef dat je steeds naar beste weten hebt gehandeld is verantwoordelijkheid nemen. Zo is het gegaan.

Afscheid van slachtoffergedrag
Bij slachtoffergedrag geef je juist de kracht die je zelf hebt en zo goed kunt gebruiken weg. Juist erkenning van eerdere kwetsuren doet goed. Niet dramatiseren en ook niet bagatelliseren. Je neemt hier afscheid van als je je feitelijk slachtofferschap zelf voldoende serieus neemt. En als je de pijn daarvan ook hebt kunnen delen. Zodat je je helemaal gehoord en gezien voelt. Wat verder helpt bij het afscheid nemen van slachtoffergedrag is:

  • Erkennen dat je slachtoffer bent geweest. Wat het ook was, het ligt achter je. Het is voltooid verleden tijd.
  • Weet hebben van je gevoel en van je behoeften en daar zoveel als mogelijk uiting aan geven.
  • Concreet en expliciet vragen of regelen wat je nodig hebt of wat je goed doet.
  • Professionele hulp inschakelen als dat nodig blijkt.
  • Tijdig duidelijke grenzen stellen vanuit gezonde zelfzorg.