buiten- en binnenshuis

 
Jon Foreman: sculpt the world

Binnenshuis
In de loop der jaren ben ik vooral geïnteresseerd geraakt in wat zich non-verbaal bij mezelf en bij clienten in mijn praktijk ‘binnenshuis’ in ieders gevoelsleven afspeelt. Of dit nu meditatie heet, mindfulness, haptonomie, yin-yoga, bio-energetica of een andere benaderingswijze is, is me om het even. De centrale natuurlijke noemer is aandacht, openheid en acceptatie. Het vraagt oefening om zonder doel in alle rust waar te nemen welke lichaamssensaties en emoties zich aandienen. De kunst is om letterlijk te nemen wat op dit moment lijfelijk waar is en je te laten leiden door je innerlijke wijsheid. Immers, ons lichaam spreekt boekdelen en liegt nooit!

Je lichaam als verhaal
Je lijf van top tot teen kun je vergelijken met een huis, liefst met een stevig fundament. Met daarin onder meer organen, spieren, zintuigen, zenuwen, hersenen en niet te vergeten het gemoed. Je huid omsluit het geheel en is samen met de zintuigen de deur naar buiten. ‘Binnenhuis’ liggen, aan de oppervlakte of in de diepte, herinneringen opgeslagen. Het lichaam kun je beschouwen als ‘drager’ van gevoelens met vaak een feilloos en onbewust geheugen. Soms kan een geur, een muziekstuk, een foto of gebaar je plotseling ontroeren. Ook kan het zijn dat je ineens geconfronteerd wordt met oud zeer.
Je krijgt lichaamssignalen die bij je aan de bel trekken om je te helpen. Bijvoorbeeld verkrampte schouders, een dichtgeknepen keel, maagpijn of een nerveus gevoel vragen om aandacht waar je niet langer omheen kunt. Je vindt het mogelijk (nog) lastig om te weten wat je voelt en hoe hiermee om te gaan. Het gevoel is nog te vaak ondergeschikt aan het verstand. Herken je dat?

Buitenshuis
Buitenshuis is de omgeving, de natuur, de samenleving, de stad, het dorp, de buurt, je huis, school en werk. Ook je familie, je dierbaren en alle verdere relaties en contacten. Vanaf dag een ben je wereldburger en neem je je eigen, min of meer afgebakende, plaats in in het grote geheel. Je identiteit ontwikkelt zich stap voor stap in relatie tot je omgeving. Door een ervaring buitenshuis kan ineens binnenshuis iets getriggerd worden, waardoor dierbare herinneringen of juist pijnlijke kwetsuren van vroeger worden aangeraakt. Oud zeer gaan de meeste mensen begrijpelijkerwijs liever uit de weg. We ontwikkelen allerlei afweer-patronen om innerlijke narigheid uit de weg te gaan. Glimlach gerust, niets menselijks is ons vreemd.

Veilig binnen blijven?
Soms voelt het veiliger om binnenshuis te blijven, contact te vermijden en de ‘ophaalbrug’ omhoog te halen zodat je ongestoord in je ‘burcht’ kunt blijven.
Je diepste gemis en grootste verlangen worden verdrietig genoeg niet gehoord. Niet door jezelf en ook niet door anderen. Je raakt verkrampt, soms verhard door innerlijke kou. Zo behoud je de illusie van controle, maar mis je liefdevol contact. En het verlangen naar vriendschap, samenzijn, begrip en erkenning is volgens mij een universeel verlangen. De ander klopt aan je deur? ‘Laat je eens zien?’
‘Ik wil je graag ontmoeten!’ De ander accepteert je al. Nu jijzelf nog. Wat helpt je om wel over de brug te komen en de deur van binnenuit te openen?

‘Ik wil je pijn, je chagrijn, wie jij ook bent of nog zult zijn, ik wil het allemaal, niet voor een deel maar helemaal’ Paul de Leeuw.

Innerlijke speelruimte
Je kunt leren om gedachten, spanningen en emoties voorbij te laten komen en weer te laten gaan. Je kunt bewust sensaties aan de oppervlakte opmerken en meer in de diepte waarnemen. Als een stromende rivier die elke seconde verandert. Juist door de tijd te nemen en stil te staan bij wat er zoal stroomt in je lijf komt er ruimte en verzachting. Je kunt spelen met je naar binnenshuis openstellen in jouw maat en tempo. En zo kun je ook openstellen en afsluiten naar je omgeving en naasten buitenshuis. Soms voor de grens, soms er over. Je voelt steeds beter wat voor jou wel of niet goed voelt. Spelenderwijs raak je vertrouwd met je binnenste en vergroot je je zelfvertrouwen.

Ontmoeten
Als binnen en buiten elkaar ontmoeten in duidelijk en uitnodigend contact ontvouwt het gevoelsleven zich vanzelf. De huid en de zintuigen vormen het contact met de buitenwereld. Onze ogen, oren, reuk, smaak en tastzin leggen een directe relatie tussen binnen en buiten. Je kunt je terugtrekken bij te veel nabijheid of juist openstellen naar de mensen en de ruimte om je heen.
Een afstandelijke ruwe bejegening voelt wezenlijk anders dan een liefkozende tedere aanraking. Je voelt van nature wat pluis voelt en wat niet. Als het wel goed voelt ontstaat een gevoel van wederkerigheid – van aanraken en laten aanraken en raken – precies in de maat die past. In contact met je ware natuur. Alsmaar verhalen hoeft niet meer, nu draait het om direct ervaren.
De adem verdiept zich. Je lijf voelt zacht en ruim.
Dit geeft een weldadig thuisgevoel.

werkdruk

Burn-out door werkdruk
Wat ik maar al te vaak tegenkom is dat mensen burn-out raken omdat meestal via onpersoonlijke besturing, regels en protocollen de werkdruk alsmaar toeneemt terwijl het aantal arbeidsplaatsen gelijk blijft. Bezuinigingen en reorganisaties zijn aan de orde van de dag.
Een bedrijfscultuur van continu overwerken blijkt eerder regel dan uitzondering. Dit kan niet anders dan tot grote gezondheidsproblemen leiden. 

Zaak gaat voor het meisje
Coaching, timemanagement-cursussen, preventieve maatregelen en leidinggevenden die leren signalen van burn-out te herkennen lijken allemaal mooi, maar ten principale gaat de zaak voor het meisje.
Ik noem dit geen sociaal beleid. De mens moet zich immers steeds vaker plooien naar het bedrijfsbudget en beroet werkruimte in plaats van dat het werk afgestemd wordt op de menselijke maat en maatschappelijke behoeften. Leidinggevenden lijken zelf chronisch vermoeid en hebben te weinig puf om zieke medewerkers aandacht te geven. 

Burn-out is wel degelijk een ziekte
Dan neem je toch ontslag? Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. In een ander bedrijf is het veelal niet beter (er zijn gelukkig positieve uitzonderingen) en er moet wel brood op de plank. Burn-out is tot nu toe geen officiële diagnose en daardoor voor arbeidsmarktpolitiek en personeelsbeleid een onzichtbare nauwelijks serieus te nemen ziekte terwijl dit wel degelijk het geval is. 

Kracht en kwetsbaarheid
Bij menszijn hoort kracht & kwetsbaarheid en vraagt bovendien een gezonde balans tussen arbeid en rust. Voortdurend op je hoede moeten zijn voor concullega’s, moeten excelleren, presteren en op je tenen moeten lopen houdt geen mens vol. Het aantal uitvallers vanwege burn-out neemt dramatisch toe in ons rijke land. 

Menselijke maat
Ik heb geen oplossing voor dit grote probleem, maar zie te vaak in mijn praktijk dat burn-out als enkel een persoonlijk probleem wordt gekenmerkt terwijl financieel bedrijfsbelang en bovenmatige opgelegde werkdruk wel degelijk overspanning in de hand werken. Ik mis dan de ouderwetse personeelschef die veelal een serieuze stem had in de directie en echt oog had voor de menselijke maat van het personeel. Ik wens dat iedereen weer met ontspannen schouders en platte voeten lekker en zinvol kan werken. Wat mij betreft ‘het meisje gaat voor de zaak’.