Skip to content

sjoemelen of serieus nemen?

fullsizeoutput_9a2‘Je moet eigenlijk meer bewegen en proberen een gezonde maaltijd te bereiden, maar  dat is moeilijk’. In deze zin zitten vijf -wat ik noem- sjoemelwoorden.
Het woordje eigenlijk zorgt voor een twijfelachtige slag om de arm. Met het woord proberen dek je jezelf in tegen mislukking van je voornemens. Het woord moeten maakt je tot slachtoffer van je plannen. Van wie moet je dit immers?
En door het woord moeilijk te gebruiken werp je op voorhand drempels en problemen op. En als laatste door het woordje je in plaats van ik te gebruiken lijkt het alsof het over iemand anders gaat. Jij hoeft geen kleur te bekennen en kunt nergens persoonlijk op aangesproken worden. Dit lijkt veilig gedrag. Is dit echt zo? behoeften serieus te nemen
Vanuit stevige basiszekerheid voel ik me bevrijd van de goedkeuring door anderen en hoef ik niet langer te sjoemelen. Het mag op mijn manier en moment; zorgvuldig en respectvol naar mezelf en anderen. Zelf-afwijzing die nog pijnlijker voelt dan afwijzing door anderen is voltooid verleden tijd. Door jezelf – ook in contact met anderen – als goed en goedgenoeg te beleven neem je afscheid van gedrag en gedachten die je geen goed doen. Voorbeeld van zo’n pijnlijke gedachte is;  ‘Als ik nu maar aardig, slank, slim, bescheiden, ijverig, deskundig, flexibel, keurig en nog veel meer ben, dan houden ze echt van mij’. Alsmaar in de weer voor bevestiging door anderen. Daar word je heel moe van, soms zelfs overspannen of burn-out. Je raakt jezelf kwijt? Waarvoor? Echte ontmoeting vindt plaats door mensen, die net als iedereen zon- en schaduwzijden hebben en zowel krachtig als kwetsbaar zijn. Hoe is het voor jou om je behoeften echt serieus te nemen?

over-spanning

Lichaamssignalen serieus nemen
In mijn praktijk ontmoet ik professionals die niet ziek thuis zijn maar verre van gezond aan het werk zijn. Die intens moe thuiskomen, pijnstillers slikken om hoofdpijn te onderdrukken, niet in slaap kunnen komen, blijven piekeren en niet fit aan een nieuwe dag beginnen. ‘Hopelijk kan ik in het weekend bijtanken.’ Al deze signalen vragen serieuze aandacht, van jezelf en voor jezelf, ter voorkoming van volledige overspanning.

Herstel van gezonde ‘maat’
Het juiste doen op de goede manier en je daar goed bij voelen blijkt een hele kunst. De een schippert voortdurend met het oog op de klok, gehaast en ad hoc. Met het risico van overspanning en burn-out. De ander leeft voluit in het moment met overzicht en innerlijke rust. Soms raakt de wisselwerking tussen Mens & Werk verstoord. Zo’n verstoring vraagt herbezinning en draait om echt keuzes maken vanuit trouw aan jezelf met het risico dat de ander je niet aardig vindt.

Hoe is het nu met mij?
Aandachtig luisteren naar de signalen die je lichaam, gevoel en intuitie geven, helpt om weer in contact te komen met je vitaliteit. Jouw natuurlijke herstelmogelijkheden zijn het vertrekpunt voor een gezonde balans tussen draagkracht en draaglast. Je leert overspanning te voorkomen. Dat doe je zelf, met behulp van je persoonlijke- en werkomgeving.

wandelen in de natuur; geweldig medicijn

opgeruimd gevoel

heldere stroom
Teveel riet, stengels gras en nog veel meer zorgt ervoor dat sloten verstopt raken. Bladeren raken aangekoekt, het water stroomt niet meer en ruikt niet meer fris. Dat vraagt, snoei- ruim- en knipwerk om weer vlotte doorgang te krijgen. Het water wordt na zo’n  grote schoonmaak met de dag helderder. Hierover las ik in het boek van Herman van Veen ‘Voor het eerst’. Hij schrijft ‘die sloten zijn eigenlijk niet anders dan darmen in een lichaam, ze nemen op, ze voeren af.’  En daarop voortbordurend kom ik op het thema gevoels-verstopping.

gevoelsverstopping
Hoe helder is onze lijfelijke energiestroom? Zijn er emoties zoals angst, verdriet of boosheid die nog in een donker hoekje wachten tot ze de ruimte krijgen? Deze nog niet verteerde emoties verstoppen de boel onbewust en brengen als het te lang duurt spanningsklachten met zich. Bijvoorbeeld een dichtgeknepen keel, strakke schouders, verkrampte kaak, zere nek of een knoop in de maag. Vind je het spannend om je lichaamssignalen en gevoelens gewaar te zijn en toe te laten? Neem je daarom de bekende en ogenschijnlijk veilige route naar je denken? Dit blijkt voor velen een onbewust weg-bewegen van de innerlijke onrust. Geen demping met alcohol of drugs maar met vlucht in denken.

verhalen over toen en straks
Directe beleving van lichaamssensaties en gevoelens moet dan plaatsmaken voor verhalen over gisteren en morgen. Deze route is veelal een geautomatiseerd overlevingspatroon geworden dat vroeger kennelijk noodzakelijk was maar in het heden niet meer werkzaam blijkt.
Wie ben je zonder deze gedachten en verhalen? Vaak gevoed door angst voor afwijzing of de behoefte aan goedkeuring. Deze angst is een idee en niet de werkelijkheid. Het heden blijkt vele malen milder dan je gedachten.
Maar zolang ik denk en hecht aan mijn emotionele verhalen en bijpassende drama’s hoef ik NU niet te voelen. Je hebt de illusie hierdoor goed voor jezelf te zorgen, terwijl stressklachten hierdoor juist toenemen.

fullsizeoutput_1146
‘de stroom die in het nu uitkomt’

kwetsuren helen
Het vraagt moed om echt de confrontatie met jezelf aan te gaan. Om je innerlijke stilte op te zoeken. Om te luisteren naar wat je lijf je te vertellen heeft. Sommige mensen hebben zoveel kwetsuren gekend in hun leven dat er verdrietig genoeg sprake lijkt van innerlijke verkramping of zelfs bevriezing. Wanneer is de tijd rijp om deze innerlijke spanning en kou met veiligheid, warmte en tederheid als vanzelf te laten verzachten? Dit geeft letterlijk en figuurlijk lijfelijk ruimte voor stromende levensenergie?
Wat helpt jou om deze weg naar binnen te gaan? Om vanuit innerlijke stilte gewoonweg toe te laten en te ervaren wat er is. Niet meer en niet minder. Emoties uiten zichzelf in een golfbeweging. Ze komen en gaan. Dit is ieders eigen proces dat zich al dan niet met hulp van iemand waar je je veilig genoeg bij voelt voltrekt. Dan komt er ruimte om met behulp van je natuurlijke intelligentie kwetsuren te helen. Met respect voor ieders menselijkheid, met zowel kracht als kwetsbaarheid.

afscheid van slachtoffergedrag

‘Hoe neem ik afscheid van slachtoffergedrag?’ werd me laatst gevraagd en ik beloofde hier specifiek aandacht aan te besteden. Bij deze! Om te beginnen bestaat er een groot verschil tussen ergens feitelijk slachtoffer van zijn en slachtoffergedrag. Iedereen is vroeg of laat slachtoffer van pijnlijke ervaringen. Bijvoorbeeld van scheiding, ziekte, verlies, geweld of misbruik en ook kun je slachtoffer zijn van affectief tekort.

Slachtoffergedrag
Bij het voortdurend verhalen zonder in actie te komen neig je naar slachtoffergedrag. Angst voor verandering, verantwoordelijkheid en voor de consequenties keuzes ligt hier vaak aan ten grondslag. ‘Het zou toch niet zo moeten zijn’ of ‘Dat moet mij altijd overkomen.’ Lijdzaam zuchten en steunen lijkt gemakkelijker dan gericht handelen. Alsmaar piekeren werkt verlammend en maakt machteloos. Je gelooft kennelijk je gedachte dat alles en iedereen het jou moeilijk maakt.

Klaagzang

Merk je het op als je klaagt over wat anderen doen of laten? Of over je situatie of over het weer? Klagen betekent dat je moeite hebt met de realiteit. Klagen brengt negatieve energie en maakt je tot slachtoffer. ‘Ik kan er niets aan doen dat ik zo ongelukkig ben. Dat komt door mijn geschiedenis, mijn ouders, familie, mijn ex, de buren, mijn baas, de belastingdienst, de politiek, etc.…. Zucht.
Iemand die slachtoffergedrag vertoont kan en wil (nog) niet geholpen worden en blijft de ander beschuldigen. De zogenoemde dader krijgt daarmee volop aandacht van het slachtoffer. Je gebruikt onbewust de ander of de situatie als excuus om niet te hoeven gaan staan voor je eigen behoeften en welzijn.

Slachtofferschap blijft in stand door

  • Verzet tegen de werkelijkheid
  • Te hoge verwachtingen stellen
  • Geen of te laat grenzen te stellen.

Arme ik
Uitstelgedrag kan ook een uiting zijn van slachtoffergedrag. Daadwerkelijk aan de slag gaan is immers te moeilijk voor ‘arme ik’. Dit gedrag werd ook wel Calimero-gedrag genoemd. Het betreft mensen die zich structureel tekortgedaan of niet serieus genomen voelen. Een bekende uitspraak van het zwarte kuikentje uit een tekenfilm is “Zij zijn groot en ik is klein en da’s niet eerlijk, o nee”. Het lijkt erop dat je moeite hebt met volwassen gedrag. Je vindt dat je ‘altijd’ de dupe bent en ‘iedereen’ het beter heeft dan jij. Zolang je blijft verwachten en verhalen leg je de verantwoording bij de ander en doe je jezelf tekort.

Ziektewinst
Kennelijk heeft klagen ook voordelen. Klagers hebben de zogenoemde ‘macht van de onmacht’. Je houdt jezelf uit de wind. Het ligt immers aan de ander dat jij het zo moeilijk hebt. Als slachtoffer krijg je aandacht en hulp omdat je zielig bent. Met dramatische verhalen en overdrijving zet je de omgeving succesvol naar je hand. Er zijn meestal wel redders in de buurt die je te hulp schieten of naar je klachten luisteren. Degene die daar niet aan mee blijven doen – en die je dus echt helpen – laat je liefst links liggen. Terwijl dat mogelijk de mensen zijn die het meeste begrip voor je hebben en je aanspreken op je kracht om te gaan staan voor je welzijn.

Niet te benijden
Ik geloof dan ook niet dat mensen te kwader trouw slachtoffergedrag vertonen. Een hulpeloos gevoel is niet te benijden. Het ontbreekt helaas nog aan inzicht en vertrouwen om wel zelf de regie te pakken. Ook kan aangeleerde hulpeloosheid een gewoonte zijn geworden. Je bent niet schuldig. Tot vandaag kon je kennelijk niet anders. Juist het inzicht en besef dat je steeds naar beste weten hebt gehandeld is verantwoordelijkheid nemen. Zo is het gegaan.

Afscheid van slachtoffergedrag
Bij slachtoffergedrag geef je juist de kracht die je zelf hebt en zo goed kunt gebruiken weg. Juist erkenning van eerdere kwetsuren doet goed. Niet dramatiseren en ook niet bagatelliseren. Je neemt hier afscheid van als je je feitelijk slachtofferschap zelf voldoende serieus neemt. En ook hebt kunnen delen. Zodat je je helemaal gehoord en gezien voelt. Wat verder helpt bij het afscheid nemen van slachtoffergedrag is:

  • Erkennen dat je slachtoffer bent geweest. Wat het ook was, het ligt achter je. Het is voltooid verleden tijd.
  • Weet hebben van je gevoel en van je behoeften en daar zoveel als mogelijk uiting aan geven.
  • Concreet en expliciet vragen of regelen wat je nodig hebt of wat je goed doet.
  • Professionele hulp inschakelen als dat nodig blijkt.
  • Tijdig duidelijke grenzen stellen vanuit gezonde zelfzorg.
Calimero: “Zij zijn groot en ik is klein en da’s niet eerlijk, o nee”.
Ofwel………… ‘ik kom op mijn tijd en mijn manier tevoorschijn’.

ons lichaam, een loepzuiver kompas

Ons lichaam kun je beschouwen als ‘drager’ van gevoelens met een feilloos en vaak onbewust verhaal over onze passies en talenten. De tastzin wordt gezien als meest directe vorm van communicatie. Via de tast wordt ontdekt wat in essentie aanwezig is aan authentieke verlangens en unieke gaven.
Je laat als het ware je lichaam ‘spreken’ over het gevoel met jezelf en met je omgeving. En je lichaam liegt nooit!

Gevoelens toelaten of negeren?
Veel mensen leven en werken vooral vanuit hun ratio, wilskracht en effectiviteit. Effectiviteit in de zin van resultaatgerichtheid heeft als gevaar in zich dat gevoelens vergeten raken of erger nog, genegeerd worden ten dienste van de targets en de ambitie om te scoren. Er ontstaat een neiging tot controle. Signalen van het eigen lichaam worden nauwelijks meer opgepikt en lichamelijke klachten ontstaan.

Natuurlijk herstel
Via de direct voelbare ervaring, het affectief contact met jezelf en de ander , breng je natuurlijk herstel op gang. Affectief bevestigend contact doet goed. Je gemoed raakt bewogen. De ander bevestiging geven in haar of zijn wezen betekent niet toedekken maar juist onthullen. Dat vraagt erom de ander respectvol te confronteren met haar of zijn verantwoordelijkheid en mogelijkheden voor eigen keuzes en gedrag.

Basis-zekerheid
Juist door het contact met jezelf, inclusief je lichaamssignalen en gevoelsleven, ligt de mogelijkheid om je natuurlijk talent, je kwaliteiten en je assertiviteit toe te eigenen en in te zetten. Er groeit een besef van eigenheid, een basis van zekerheid. Geleidelijk aan ontstaat een vernieuwde verbinding tot jezelf en van daaruit tot je loopbaan en/of levensloop. Persoonlijke en professionele ontwikkeling draait om vragen als ‘Wat wil ik, kan ik, doe ik?’ en ‘Bevalt dat?’. De antwoorden worden meer en meer vanuit trouw aan jezelf ingegeven.

Van roofbouw naar vitaliteit
Mensen die hulp vragen zijn vaak professionals met een overvolle agenda, die overzicht en innerlijke rust missen. Mensen die disbalans ervaren tussen zorg bieden (te veel) en zorg ontvangen (te weinig).
Die last hebben van voortdurende vermoeidheid, overspanning of burn-out. Maar ook mensen die vroegtijdig beseffen dat ze te vaak roofbouw op zichzelf plegen of te maken hebben met terugkerende stagnatie in werk en/of prive-leven. Voor wie het gevoel heeft meer te overleven dan te leven zal het varen op het lijfelijk loepzuiver kompas heilzaam zijn. Het perspectief is dat je innerlijke rust ervaart, ook ten tijde van hectiek en dynamiek. Dankzij het herstel van je oorspronkelijk gevoel van eigenheid kun je grenzen signaleren en constructief leren hanteren. Dit bevordert je vitaliteit.

Glashelder inzicht
De kwaliteit van het in contact zijn met elkaar draagt bij aan persoonlijke groei en bloei. Door de expliciete aandacht voor lichaamsbewustzijn, het gevoelsleven en je natuurlijke eigenheid. Juist met affectie is persoonlijke en professionele effectiviteit te bereiken. Affectie treft het hart en maakt loopbaan- en levensvragen direct glashelder.


present zijn

Tijdens het roeien denk ik hier aan. Het lijkt zo gemakkelijk.
Gewoon op je bankje heen en weer schuiven en tegelijk met de anderen je riemen & blad draaien. Maar jeetje, wat komt daar veel bij kijken. Instelling, ritme, contrast, timing, tact, focus, kracht, rust, volgorde, gevoel, standvastigheid, verstand en vooral afstemming, aanvoelen, gewaar zijn en last but not least; plezier hebben, samen met ‘mijn’ trouwe roeimaatjes.
En dit alles vraagt om een ding en dat is gerichte aandacht. Ook wel vitaal aanwezig zijn; in verbinding zijn met jezelf, met anderen en met je omgeving. En om dit voortdurend ‘aanwezig zijn’ draait het allemaal.
Dat is nogal wat……

Na gedane arbeid is het goed rusten
Of zou ‘vóór de arbeid is het goed rusten’ een beter alternatief zijn?
De energievoorraad is dan opgeladen en ook de reserveaccu is gevuld.
Ik kan dan vertrouwen op mijn uithoudingsvermogen en lekker energiek aan de slag. Ik zorg ervoor dat ik niet in het rood kom te staan, door alvast energie te pikken van de volgende dag. Dat is vragen om moeilijkheden.
En we doen het ‘in groten getale’, veelal onbewust en routinematig.
Mensen die kampen met slaapgebrek en overspanning vergeten hun batterijen tijdig op te laden, met alle narigheid van dien. Na de dag met stralende, schitterende zonneschijn volgt de nacht met maanlicht, rust, stilte en duisternis. Een prachtig natuurlijk ritme. Teveel in de zon draagt het risico van opbranden met zich mee. Te veel in de maan brengt uiteindelijk weinig tot stand. Hoe ervaar je jouw balans tussen dagtijd & nachttijd?

Rust & dynamiek
Bij het roeien leren we na een krachtige haal meteen te beginnen met de recovery en met zorgvuldige voorbereiding van de volgende haal.
Als je uitgerust bent dan bevordert dat in het algemeen een heldere geest, een goed gemoed en uithoudingsvermogen waar je op kunt bouwen. Steeds weer zorgdragen voor een dynamische balans tussen rust & dynamiek!
Het blijkt een hele kunst en oh zo weldadig om gewoonweg ’n tijdje niets te doen. Te luieren, spelen, pauzeren, rommelen, lummelen, mijmeren, niksen, doezelen, onderuitzakken, slenteren,  ….. Ons natuurlijke rust- en herstelsysteem gaat tijdens deze prachtige werkwoorden vanzelf voor ons aan de slag, maakt schoon schip en zorgt moeiteloos voor onze gezondheid. We zijn weer bewust van ons lijf, van top tot teen. Ervarings- en spijsvertering zorgen voor integratie en opruiming. Dat brengt innerlijke leegte en ruimte voor wat komen gaat. Voor springlevend present zijn.

voelen met aandacht

Voelen wat er te voelen valt.
Letterlijk en figuurlijk stil staan bij jezelf. Bij jezelf te rade gaan. Op een geïnteresseerde manier naar binnen keren. Aandacht voor lijfelijke gewaarwording van je lichaamssignalen. Bijvoorbeeld; opgetrokken schouders, knoop in de maag, klamme handen. Je beleeft direct het lichamelijk gevoel. Je hoeft niets te veranderen, te verbeteren of op te lossen. Gevoelens komen en gaan vanzelf. Je gaat steeds meer gevoelens herkennen en hopelijk ook erkennen,

Gevoelens verwoorden.
Je wordt uitgenodigd om te verwoorden van wat je lichaam op dit moment vertelt. Gevoel en verstand worden steeds meer als een geheel ervaren.
Cognitieve analyse en uitgebreide verhalen zijn niet nodig en zelfs overbodig. Het lijkt dan alsof je je gevoelens buiten je zelf hebt geplaatst. En door verhalen of oud zeer alsmaar te herhalen ga je het juist vastzetten in plaats van als vanzelf in beweging laten komen. Helemaal in de emotie ‘schieten’ biedt ook geen soelaas. Als je je volledig vereenzelvigt met je emoties is gezond verstand welkom om weer balans te ervaren. Houd het bij de feiten en het verwoorden van de gewaarwording.

Je lijf als richtinggevend kompas
Focus vanuit trouw aan jezelf. Je merkt door je gevoelens ‘gewoon’ direct te toe te laten en te beleven vaak een innerlijke verschuiving op die als een opluchting voelt. Bijvoorbeeld: Er komen verlossende tranen. Je slaakt een diepe zucht. Verkramping raakt ontspannen. Je ademhaling verandert, vaak dieper in je lijf. Geruststelling hoeft dan niet meer van buitenaf te komen.
Je vertrouwt innerlijk rustig op je zelf. Op je eigen stevige gevoelsbasis.