boos mooier dan een roos

Een kaartje met deze tekst van collega Anneke vond ik in mijn brievenbus een dag na een studieblok haptotherapie waarin ik flink worstelde met boos en braaf. Wat voel ik me gezien door haar, ik krijg er nu nog een warm gevoel van. 
De gebruiksaanwijzing van boos heb ik me relatief laat eigen gemaakt.
Jeetje, wat heeft het vermogen om op een gezonde manier boos te zijn me bakken energie gegeven. Lang gedroeg ik me als een volgzaam persoon, onbewust aangestuurd door het bange brave meisje dat in mijn binnenwereld flink wat plaats in nam. Was ik nog trots op ook; ‘ik doe niet zo moeilijk’. 
In de buitenwereld noemde ze me slagvaardig, doelgericht en enthousiast.
Dat klopt ook wel. Maar er blijft kwetsbaarheid onder de mat door vooral zo aardig mogelijk te zijn. Je kunt dit zien als een onbewust patroon dat veelal in de kindertijd is ontstaan. Vanuit de vele verhalen die ik in mijn praktijk heb gehoord ben ik niet in de enige die hiermee worstelt. Sinds ik het hoofdstuk boos in mijn eigen boek van a tot z gelezen heb, kunnen mensen met vragen over zelfzorg, begrenzing, confrontatie, assertiviteit en verslavende relaties prima bij me terecht. Dit levert spannende en vooral vrolijke ontmoetingen op. 

Lijfelijke uiting van onderdrukte woede 

Voorbeelden van lichaamstaal over boosheid zijn er genoeg. Allemaal boodschappen die helpen om opgekropte energie in beweging te brengen. Bijvoorbeeld; spanning in de borst, strakke kaken, gebalde vuisten of een harde stem. Ik kan flink herrie maken in de keuken als ik boos ben en die boosheid nog niet naar buiten heb gebracht. Non-verbaal spreek ik dan boekdelen. Emotioneel kun je irritatie bijvoorbeeld merken aan een kort lontje, gauw op de teentjes getrapt zijn, plotseling uit de slof schieten, op hoge poten aankomen, kwaad bloed zetten of jezelf opvreten. Je wordt er misselijk van en moet zelfs gal spugen. Veel mensen zijn bang van hun eigen emoties en gevoelens. Liever een gevulde koek of een nieuwe trui dan van binnen voelen en narigheid toelaten totdat het klaar is. Onderdrukte woede vraagt vroeg of laat aandacht. Je krijgt last van klachten als hoofdpijn, maagklachten, hoge bloeddruk of erger.

Wat hoort en wat hoort niet

Welke emoties zijn wel of niet okay voor jou? Van huis uit krijgen we ongeschreven regels mee. Ik vind het ook niet ‘ladylike’ om iemand luidruchtig de mantel uit te vegen. Op sommige emoties rust een taboe. Je eenzaam voelen op een bruiloft? Mag dat wel? Opgelucht zijn als je moeder vertrekt. Mag dat wel? Zijn stropdassen kortwieken als overspel blijkt. Mag dat wel? 
Of nog enger, buiten de lijntjes van de familie kleuren door eens flink uit te vallen of iemand glashelder de wacht aan te zeggen. Houden ze dan nog wel van je? Soms zitten die regels zo diep dat je niet eens voelt dat je hartstikke boos bent. Vrouwen zijn sowieso vertrouwder met verdriet. Een potje huilen ligt daardoor meer voor de hand dan een potje knokken. Ik vind het zeer betamelijk om stante pede op te treden als iemand jouw keus of grens niet respecteert.

Als ik aardig ben houden ze van mij

Is dat waar? Je bent een kei in flexibel meebewegen. Misschien wel als een kameleon. Ze noemen je aardig en tot je verrassing ook wel eens een kattenkop. 
Terwijl je meent aardig te zijn naar jan en alleman. Je blijft ogenschijnlijk vriendelijk en denkt ‘toe maar’, ‘laat maar’ of ‘iemand moet de verstandigste zijn’. Elke keer komt er een streepje in je buik. Zo kun je dat voorstellen. Het vijfde streepje als een dwarsbalk. Zo verzamel je een hele partij blokjes in je buik die danig in de weg kunnen zitten. Meestal komt die ‘bozeblokkenpartij’ er in één keer uit. Bij de verkeerde persoon, op het verkeerde moment en de verkeerde plaats. Niet echt handig dus. Wat zou het makkelijk zijn als je bij het eerste streepje kon zeggen; ‘ho effe, zo zijn we niet getrouwd’ of een zinnetje dat jou past. Boze blokjes sparen is voorbij en autonomie komt in de plaats. 

Angst voor confrontatie

Wat komt dat vaak voor. Mogelijk een gedragspatroon gekenmerkt door machteloosheid. Ik stak liever een sigaret op om ‘bang voor boos’ weg te stoppen dan dat ik een vuist maakte en confronteerde waar nodig om mezelf te beschermen. Roddelen is een ander hulpmiddel om boosheid niet te hoeven adresseren waar het thuis hoort. Het goede nieuws is dat de boosheid dan niet meer onbewust onder de mat blijft. Je krijgt weet van please-gedrag en je voelt aan je water ‘dit kan ik niet langer over mijn kant laten gaan’. Hoppatee, eropaf en glasheldere grenzen stellen waar en wanneer nodig vanuit zelfzorg. Niks inslikken of wegdrukken. Meteen zeggen wat je te zeggen hebt. Afscheid nemen van slachtoffergedrag. Zo kon ik heel zielig kijken, niets zeggen en wel heel diep en hoorbaar zuchten. Dat heb ik achter me gelaten. Wat een opluchting voor mij en mijn omgeving en wat een bijdrage aan mijn vitaliteit.

Onder boosheid ligt verdriet
Als je boosheid voelt opkomen kun je bij jezelf nagaan in hoeverre er sprake is van een ‘vers’ gevoel of dat de situatie een boodschap van vroeger op je bord legt. Een actuele situatie kan oud zeer triggeren en boosheid oproepen die uit de maat lijkt. Kennelijk word je geraakt in eerdere pijn van bijvoorbeeld buitengesloten worden, niet serieus genomen worden of niet voor vol worden aangezien. Pijn die toen te groot voor je was, je was als kind machteloos in de situatie. Nu als volwassene heb je wel mogelijkheden, kun je deze pijn wel in perspectief plaatsen en je over de nog niet helemaal geheelde kwetsuren ontfermen.

Onverbloemd zeggen wat je te zeggen hebt

Wat knap je daarvan op. Je getuigt van zelfrespect door iemand de waarheid te zeggen. Te melden wat je op je lever hebt. Je leert persisteren. Zoals peuters geweldig kunnen. Niet een keer nee zeggen en dan toe maar. Nee, nee en nog eens nee, ik wil het echt niet. Je kent vast het gezegde; ik ben twee en ik zeg nee. 
Zo heerlijk, onbevangen recht voor z’n raap; nee. Stel je eens in gedachten voor, zonder het feitelijk te doen, wat jouw voorkeursneiging is van boosheid uiten. 
Neig je naar vloeken, stampen, tieren, smijten, stampvoeten, briesen of schreeuwen? Welke uitingsvorm ben ik nog vergeten? Wordt het zwart voor je ogen, ga je als een razende tekeer of heb jij in gedachten een andere stijl.

Maak ik er wel of niet een punt van?

Hier komt gezond verstand om de hoek kijken. Je maakt een bewuste keuze. Is dit voorval of het contact met deze persoon voor mij de moeite waard om er een punt van te maken. Zo nee, vind jezelf de moeite waard en laat het gebeuren helemaal los. 
Kies je om je onvrede wél aan te kaarten verzamel dan moed om openlijk je punt te maken, zonder jezelf de ander of spullen geweld aan te doen. Als je je gevoel en behoeften deelt toon je eigenwaarde en draag je oprecht bij aan liefdevolle verbinding.

Voelen wat er te voelen valt

Mijn ervaring is dat hoe minder bang je bent voor boos en hoe meer boosheid als een gezonde uiting van zelfrespect er mag zijn, hoe minder irritatie uitmondt in woede, laat staan in razernij.  De koe wordt immers meteen bij de hoorns gevat. Naarmate je verfijnder voelt en helder onderscheid weet te maken tussen bang, boos, blij en bedroefd en daar uiting aangeeft, win je aan weerbaarheid en veerkracht. Als je in klare taal uitkomt voor je boosheid creëer je ruimte voor echt liefdevol contact. Om te beginnen met jezelf. Je neemt je gevoelens en behoeften serieus en brengt deze in positieve zin in beweging.
Je neemt ook de relatie serieus door je eigen aandeel te benoemen en in contact te blijven. Je houdt er een krachtig en levenslustig gevoel aan over.

Auteur: Jozien Wijnakker

Nu noem ik mezelf een Brabantse Amsterdamse. Als achtste kind van tien in 1954 geboren in een gezin met winkel aan huis. Sinds 2002 woon en werk ik in Amsterdam. In de loop der jaren heb ik een rijke opleidings- werk- en levenservaring opgedaan. Deze kennis en kunde deel ik met plezier in mijn thuispraktijk OmvalConsult. Deze naam heeft te maken met het adres van Bert en mij aan de Omval. Ook heeft het de betekenis van koerswijziging. De wind kun je niet bepalen, wel hoe je omgaat met de realiteit en je levenspad vervolgt. Hiertoe bied ik graag ruimte en inspiratie. Met de realiteit als uitgangspunt; thuis, op je werk en in je relatie(s). Met als perspectief; bevrijd van ballast uit het verleden, fit voor de toekomst en gemak en voldoening in het leven van alledag.

Eén gedachte over “boos mooier dan een roos”

  1. Mooi geschreven TJ. xxx ( Ik vond die zucht met lach erachteraan toch wel leuk, lekker theater. combi Roos en Wim)

Je bent welkom met je reactie of vraag