Skip to content

Posts from the ‘lichaam liegt nooit’ Category

wat vertelt je lijf?

heldere stroom
Te veel riet, stengels, gras en nog veel meer zorgt ervoor dat sloten verstopt raken. Bladeren raken aangekoekt, het water stroomt niet meer en ruikt niet meer fris. Dat vraagt, snoei- ruim- en knipwerk om weer vlotte doorgang te krijgen. Het water wordt na zo’n grote schoonmaak met de dag helderder. Hierover las ik in het boek van Herman van Veen ‘Voor het eerst’. Hij schrijft ‘die sloten zijn eigenlijk niet anders dan darmen in een lichaam, ze nemen op, ze voeren af.’  En dat brengt mij op het thema gevoels-verstopping.

gevoels-verstopping
Hoe helder is onze lijfelijke energiestroom? Zijn er emoties zoals angst, verdriet of boosheid die nog in een donker hoekje wachten totdat ze de ruimte krijgen? Deze nog niet verteerde emoties verstoppen en verkrampen de boel onbewust en brengen als het te lang duurt spanningsklachten met zich mee. Bijvoorbeeld een dichtgeknepen keel, strakke schouders, verkrampte kaak, zere nek of een knoop in de maag. Vind je het spannend om je lichaamssignalen en gevoelens toe te laten? Neem je daarom de bekende en ogenschijnlijk veilige route naar je ratio? Dit blijkt voor velen een onbewust weg-bewegen van de realiteit en van innerlijke pijn. Geen afleiding of demping met alcohol of drugs maar met piekeren en malen. Ik noem het wel eens de vlucht naar het ‘hoofdkantoor’.

verhalen over toen en straks
Directe beleving van lichaamssensaties en gevoelens moet dan plaatsmaken voor gedachten en verhalen over gisteren en morgen. Deze route is veelal een geautomatiseerd overlevingspatroon geworden dat vroeger kennelijk noodzakelijk was maar nu niet meer werkzaam blijkt. De schrijver Jan Geurtz noemt dit ‘Verslaafd aan het denken’. Nog te bang om te voelen wat er te voelen valt. Helaas hebben niet op de basisschool geleerd om hier vertrouwd mee te raken en te ervaren dat emoties voelen niet eng is. Zolang je denkt en hecht aan je emotionele verhalen en bijpassende drama’s hoef je NU niet te voelen. Je hebt de illusie hierdoor goed voor jezelf te zorgen, terwijl fysieke en psychische stressklachten door je innerlijke afweer juist toenemen.

kwetsuren helen
Het vraagt moed om echt de confrontatie met jezelf aan te gaan. Om je innerlijke stilte op te zoeken. Om te zinken en te zakken naar het stevig fundament van je lijf. Om te luisteren naar wat je lijf je te vertellen heeft. Sommige mensen hebben zoveel kwetsuren gekend in hun leven dat er verdrietig genoeg sprake lijkt van innerlijke bevriezing. Wanneer is de tijd rijp om deze innerlijke kou met veiligheid, warmte en tederheid geleidelijk te laten ontdooien en smelten? Daar hoef je niet hard voor te werken. Toelaten is genoeg. Geen afleiding maar toeleiding naar je gevoelsleven. Dit geeft letterlijk en figuurlijk lijfelijk ruimte voor stromende levensenergie? Wat helpt je om deze weg naar binnen te gaan? Om vanuit innerlijke stilte gewoonweg toe te laten en te ervaren wat er is. Niet meer en niet minder. Dit is ieders eigen proces dat zich al dan niet met hulp van iemand waar je je veilig genoeg bij voelt voltrekt. Dan is er ruimte om je kwetsuren te helen. Met respect voor ieders menselijkheid, met alle kracht en kwetsbaarheid.

‘ik wil van dat eeuwige schuldgevoel af’

Last van schuldgevoel
Bovenstaande verzuchting van een client vormt de inspiratie voor dit blog. Als je last hebt van schuldgevoel zit je geweten je in de weg met een akelig gevoel over iets wat je wel of niet hebt gedaan. Dit kun je niet meer terugdraaien. Wat gebeurd is, is gebeurd. Je voelt je ellendig omdat je meent dat je tekort geschoten bent of denkt dat je iemand schade hebt berokkend. Of gewoonweg omdat je het goed hebt en je schuldig voelt ten opzichte van anderen die het op het oog minder goed hebben. Misschien ga je hierdoor deze persoon of die situatie wel uit de weg.

Mijn geweten speelt me parten
Irreëel schuldgevoel ontstaat omdat je jezelf tot iets verplicht hebt, wat je niet waar hebt kunnen maken. Je kunt jezelf wel voor je kop slaan of de haren uit je hoofd trekken. Je voelt zoveel narigheid over jezelf dat je amper rechtop durft te lopen. Met schuldgevoel richt je je boosheid -uit angst voor confrontatie met de ander- op jezelf. Je voelt je buitengewoon verantwoordelijkheid voor alles en iedereen. Je lijdt aan schuldgevoel omdat je in strijd handelt met wat je volgens jou hoort te doen.

‘Ik moet altijd voor iedereen klaarstaan’. Is dat waar?
Je focus lijkt vooral gericht op het gelukkig maken van anderen en zelfzorg komt daarmee op de tweede plaats. Is dit in de valse hoop dat ze je aardig vinden en niet in de steek laten? Jij kunt niet weten wat voor de ander het beste is. Dat kun je alleen maar zelf weten. En als ik steeds bezig ben, vanuit mijn reddersdrang, jou aandacht te geven wie geeft mij dan aandacht? Irreële gedachten kunnen danig in de weg zitten. Voorbeelden hiervan die schuldgevoel uitvergroten zijn:

  • Ik hoor niet blij of gelukkig te zijn nu hij of zij het zo moeilijk heeft.
  • Ik moet altijd een lieve moeder, zus, vriendin, buurvrouw, etc. zijn.
  • Ik mag geen nee zeggen, niet boos worden, moet de verstandigste zijn en me aanpassen.
  • Ik mag mijn talenten niet tonen, dat is zo naar voor mijn collega.

Is dit echt waar? Of ben je zo bang om ‘nee’ te zeggen in de veronderstelling dat je de teleurstelling van de ander niet kunt verdragen. Of omdat je hebt ervaren dat je liefde moet verdienen door goede prestaties of door altijd aardig te blijven. Helaas heb je hier kennelijk te weinig vrijheid in ervaren.

Schuldgevoel verzachten
Schuldgevoel laat zien dat we iets hebben gedaan waarbij we niet trouw waren aan onszelf en waarbij we bovendien een ander tekort hebben gedaan. Schuldgevoel wordt vaak gevolgd door spijt. Verlichting van schuldgevoel is mogelijk door alsnog je verantwoordelijkheid te nemen voor dat wat achteraf niet goed voelt. Je wilt zo gauw als het kan de pijn van schuldgevoel verzachten en het weer goed maken door bijvoorbeeld je excuses aan te bieden. Of door te herstellen wat je nog herstellen kunt. Of door iets ongedaan maken te maken of alsnog te doen wat je hebt beloofd.
En vooral door je onschuld te zien en jezelf te vergeven.

Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld’
In de rooms katholieke kerk is een schuldgevoel te verhelpen door te biechten en boete te doen. ‘Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld’, bad ik als kind in de kerk. Biechten staat voor de belijdenis van zonden. In de biechtstoel vertelde je je ‘zonden’ aan de biechtvader en dan kreeg je vergeving van je zonden. Dit heb ik van mijn zesde tot ongeveer mijn twaalfde gedaan en wist bij god niet wat het allemaal inhield. De biecht wordt in deze kerk een heilig sacrament voor boete en verzoening genoemd. Je kon als het ware telkens met een schone lei weer ‘alles doen wat god verbood’.

Zeg maar ja tegen het leven
Bewust ‘ja’ zeggen tegen je behoeften, ook als de ander dat niet plezierig vindt, daar is moed voor nodig. Je bent daarvoor geen verantwoording schuldig. Het betekent dat je luistert naar wat je lichaamssignalen en emoties vertellen. Dat betekent dat je in beweging komt en gezonde grenzen stelt. Ook als je vermoedt dat de ander daar niet van gediend is. Dit assertief gedrag is mijns inziens een teken van gezonde zelfzorg en betekent niet dat je handelt tegen de ander. Je maakt juist ruimte voor oprechte verbinding met jezelf en de ander. Je erkent ieders eigenheid en menselijkheid met alle zon- en schaduwzijden die daarbij horen. Dan is sprake van echte ontmoeting van hart tot hart.

ons lichaam, een loepzuiver kompas

Ons lichaam kun je beschouwen als ‘drager’ van gevoelens met een feilloos en vaak onbewust verhaal over onze passies en talenten. De tastzin wordt gezien als meest directe vorm van communicatie. Via de tast wordt ontdekt wat in essentie aanwezig is aan authentieke verlangens en unieke gaven.
Je laat als het ware je lichaam ‘spreken’ over het gevoel met jezelf en met je omgeving. En je lichaam liegt nooit!

Gevoelens toelaten of negeren?
Veel mensen leven en werken vooral vanuit hun ratio, wilskracht en effectiviteit. Effectiviteit in de zin van resultaatgerichtheid heeft als gevaar in zich dat gevoelens vergeten raken of erger nog, genegeerd worden ten dienste van de targets en de ambitie om te scoren. Er ontstaat een neiging tot controle. Signalen van het eigen lichaam worden nauwelijks meer opgepikt en lichamelijke klachten ontstaan.

Natuurlijk herstel
Via de direct voelbare ervaring, het affectief contact met jezelf en de ander , breng je natuurlijk herstel op gang. Affectief bevestigend contact doet goed. Je gemoed raakt bewogen. De ander bevestiging geven in haar of zijn wezen betekent niet toedekken maar juist onthullen. Dat vraagt erom de ander respectvol te confronteren met haar of zijn verantwoordelijkheid en mogelijkheden voor eigen keuzes en gedrag.

Basis-zekerheid
Juist door het contact met jezelf, inclusief je lichaamssignalen en gevoelsleven, ligt de mogelijkheid om je natuurlijk talent, je kwaliteiten en je assertiviteit toe te eigenen en in te zetten. Er groeit een besef van eigenheid, een basis van zekerheid. Geleidelijk aan ontstaat een vernieuwde verbinding tot jezelf en van daaruit tot je loopbaan en/of levensloop. Persoonlijke en professionele ontwikkeling draait om vragen als ‘Wat wil ik, kan ik, doe ik?’ en ‘Bevalt dat?’. De antwoorden worden meer en meer vanuit trouw aan jezelf ingegeven.

Van roofbouw naar vitaliteit
Mensen die hulp vragen zijn vaak professionals met een overvolle agenda, die overzicht en innerlijke rust missen. Mensen die disbalans ervaren tussen zorg bieden (te veel) en zorg ontvangen (te weinig).
Die last hebben van voortdurende vermoeidheid, overspanning of burn-out. Maar ook mensen die vroegtijdig beseffen dat ze te vaak roofbouw op zichzelf plegen of te maken hebben met terugkerende stagnatie in werk en/of prive-leven. Voor wie het gevoel heeft meer te overleven dan te leven zal het varen op het lijfelijk loepzuiver kompas heilzaam zijn. Het perspectief is dat je innerlijke rust ervaart, ook ten tijde van hectiek en dynamiek. Dankzij het herstel van je oorspronkelijk gevoel van eigenheid kun je grenzen signaleren en constructief leren hanteren. Dit bevordert je vitaliteit.

Glashelder inzicht
De kwaliteit van het in contact zijn met elkaar draagt bij aan persoonlijke groei en bloei. Door de expliciete aandacht voor lichaamsbewustzijn, het gevoelsleven en je natuurlijke eigenheid. Juist met affectie is persoonlijke en professionele effectiviteit te bereiken. Affectie treft het hart en maakt loopbaan- en levensvragen direct glashelder.