‘ik wil van dat eeuwige schuldgevoel af’

Last van schuldgevoel
Bovenstaande verzuchting van een client vormt de inspiratie voor dit blog. Als je last hebt van schuldgevoel zit je geweten je in de weg met een akelig gevoel over iets wat je wel of niet hebt gedaan. Dit feit kun je niet meer terugdraaien. Wat gebeurd is, is gebeurd. Je voelt je ellendig omdat je meent dat je tekort geschoten bent of denkt dat je iemand schade hebt berokkend. Of gewoonweg omdat je het goed hebt en je schuldig voelt ten opzichte van anderen die het op het oog minder goed hebben. Misschien ga je hierdoor deze persoon of die situatie wel uit de weg.

Mijn geweten speelt me parten
Irreëel schuldgevoel ontstaat omdat je jezelf tot iets verplicht hebt, wat je niet waar hebt kunnen maken. Je kunt jezelf wel voor je kop slaan of de haren uit je hoofd trekken. Je voelt zoveel narigheid over jezelf dat je amper rechtop durft te lopen. Met schuldgevoel richt je je boosheid -uit angst voor confrontatie met de ander- op jezelf. Je voelt je buitengewoon verantwoordelijkheid voor alles en iedereen. Je lijdt aan schuldgevoel omdat je in strijd handelt met wat je volgens jou hoort te doen.

‘Ik moet altijd voor iedereen klaarstaan’. Is dat waar?
Je focus lijkt vooral gericht op het gelukkig maken van anderen en zelfzorg komt daarmee op de tweede plaats. Is dit in de valse hoop dat ze je aardig vinden en niet in de steek laten? Jij kunt niet weten wat voor de ander het beste is. Dat kun je alleen maar zelf weten. En als ik steeds bezig ben, vanuit mijn reddersdrang, jou aandacht te geven wie geeft mij dan aandacht? Irreële gedachten kunnen danig in de weg zitten. Voorbeelden hiervan die schuldgevoel uitvergroten zijn:

  • Ik hoor niet blij of gelukkig te zijn nu hij of zij het zo moeilijk heeft.
  • Ik moet altijd een lieve moeder, zus, vriendin, therapeut, etc. zijn.
  • Ik mag geen nee zeggen, niet boos worden moet de verstandigste zijn.
  • Ik mag mijn talenten niet tonen, dat is zo naar voor mijn collega.

Is dit echt waar? Of ben je zo bang om ‘nee’ te zeggen in de veronderstelling dat je de teleurstelling van de ander niet kunt verdragen. Of omdat je hebt ervaren dat je liefde moet verdienen door goede prestaties of door altijd aardig te blijven. Helaas heb je hier kennelijk te weinig vrijheid in ervaren.

Schuldgevoel verzachten
Schuldgevoel laat zien dat we iets hebben gedaan waarbij we niet trouw waren aan onszelf en waarbij we onszelf en bovendien een ander tekort hebben gedaan. Schuldgevoel wordt vaak gevolgd door spijt. Verlichting van schuldgevoel is mogelijk door alsnog je verantwoordelijkheid te nemen voor dat wat achteraf niet goed voelt. Je wilt zo gauw als het kan de pijn van schuldgevoel verzachten en het weer goed maken door bijvoorbeeld je excuses aan te bieden. Of door te herstellen wat je nog herstellen kunt. Of door iets ongedaan maken te maken of alsnog te doen wat je hebt beloofd. En vooral door je onschuld te zien en jezelf te vergeven.

Zeg maar ja tegen het leven
Bewust ‘ja’ zeggen tegen je behoeften, ook als de ander dat niet plezierig vindt, daar is moed voor nodig. Je bent daarvoor geen verantwoording schuldig. Het betekent dat je luistert naar je lijf en gevoel, in beweging komt en gezonde grenzen stelt. Ook als je vermoedt dat de ander daar niet van gediend is. Dit assertief gedrag is mijns inziens een teken van gezonde zelfzorg en betekent niet dat je handelt tegen de ander. Je maakt juist ruimte voor oprechte verbinding met jezelf en de ander. Je erkent ieders eigenheid en menselijkheid met alle zon- en schaduwzijden die daarbij horen. Dan is sprake van echte ontmoeting van hart tot hart.

relatie als ontdekkingsreis


‘It takes two to tango’
Bij tango komt de beweging vanuit de voeten en draait om hartsverbinding; ingetogen en vol expressie. Een dialoog afgestemd op jezelf en elkaar. Als je je hart volgt, volgt je lijf als vanzelf. Je kunt leidend dansen door duidelijk present te zijn, contact te maken, richting te geven en ruimte te bieden voor de inbreng van je danspartner. Je kunt ook volgend dansen door je vol overgave en verbinding helemaal toe te vertrouwen aan je danspartner. Ook hier geldt, te veel van het goede (leiden of volgen) bevalt meestal niet. Aftastend naar elkaar komt er als vanzelf een vloeiend en wederkerig volgend & leidend dansen met elkaar. Hoe heerlijk voelt dat?

Waar ligt jouw neiging? Wat heeft jouw voorkeur? Zorg je voor mezelf of voor de ander? Te veel, te weinig of precies goed? |Of gaat het vanzelf? Allemaal vragen die ook spelen bij de liefdesdans in relaties.

Affectief contact is de basis van een liefdesrelatie
Een liefdesrelatie is gebaseerd op affectief contact. Relatieproblemen zijn vaak het gevolg van verstoorde affectieve communicatie. Langdurige stagnatie van de affectieve stroom leidt vroeg of laat tot relatieproblemen. Deze verstoring ontstaat vaak geleidelijk en ongemerkt. Zonder bewustwording en onderzoek wordt de verwijdering helaas steeds groter. Bekende haptonomie-onderwerpen spelen daarbij een rol; afstand en nabijheid, verbinding en isolement, harmonie en conflict, controle en overgave, geven en nemen, etc.
Je kunt door zelfreflectie meer bewust worden van je eigen patronen.
In de liefdesrelatie wordt vooral het spanningsveld gevoeld tussen autonomie en verbondenheid.
De voorbije persoonlijke geschiedenis, vooral van ieders gevoelsleven, wordt als een soort ‘stille kennis’ meegedragen. Nog niet helemaal geheelde kwetsuren uit de kindertijd beïnvloeden onbewust het heden totdat deze een stevig litteken hebben. Via relaties krijg je inzicht in deze hechtingspatronen uit het verleden, die juist via de spiegel van je partner aan het licht komen.
De liefdesrelatie zie ik dan ook als de ultieme plek om aan en van elkaar te leren, te schaven, te slijpen en zo met je natuurlijke eigenheid tot groei en bloei te komen.

Relatiepatronen in beweging brengen
De ander willen veranderen is een neiging die we allemaal wel kennen, ik tenminste wel. Dit werkt echter echt niet! Er is geen sprake van moeten, we hebben geen verplichtingen ten opzichte van elkaar. Je raakt door te duwen of door terugtrekking uiteindelijk jezelf en de ander kwijt. Stop met verbeterplannen over en weer. ‘De hand in eigen boezem steken’, geeft uiteindelijk liefdevolle ruimte aan allebei. Je eigen waarheid kunnen, durven en mogen uitleven -in contact met de ander- getuigt van ware liefde.

De eerste stap is dan ook inzicht krijgen in je eigen routinematige overlevingspatronen. Dit is het begin van bevrijding van destructieve patronen, die voortdurend de relatie beïnvloeden.
De tweede stap is besef, ofwel lijfelijk en emotioneel doorvoelen wat er te voelen valt. Wat vertelt je lijf, welke signalen pik je op bij jullie onderlinge non-verbale communicatie?
Tot slot ga je steeds vaker waarneembaar ander gewenst gedrag opmerken, bij jezelf en bij de ander. Er komt meer gelijkwaardigheid, samenzijn vanuit eigenheid.

Verbeter je relatie, begin bij jezelf
‘To love oneself is the beginning of a longlife romance’ Oscar Wild
Zelfliefde is de beste basis voor gezonde relaties en vraagt het volgende:

  • Goed voor jezelf zorgen; voor je eigen gemoedsrust, gezondheid en ontwikkeling.
  • Jezelf respectvol bejegenen en je intuïtief gevoel serieus nemen.
  • Je neemt afscheid van please-gedrag en veroordelende (zelf-)afwijzing.
  • Je blijft trouw aan je eigen behoeften en stelt daartoe tijdig en glashelder grenzen.

Als zelfliefde vanzelfsprekend is komt er ruimte voor gelijkwaardig contact. Voor gerichtheid op elkaar en betrokkenheid naar elkaar, voor open communicatie en liefdevol intiem samenzijn. Ik noem dat vrijheid in verbinding. Twee bewegingen die om een dynamisch evenwicht vragen. Te veel vrijheid leidt tot verwijdering. Te veel verbinding kan claimend en benauwend worden. Angst voor verstikking en binding en/of angst voor afwijzing en verlating blijken centrale thema’s. Dit vraagt van beide partners dat ze zich openstellen voor contact. En ook dat ze de betrokkenheid tonen om er voluit voor de ander te zijn.

Je wordt (tijdens de haptotherapie) aangesproken om bewust stil te staan bij je gevoelens en behoeften en deze als dat jou past openlijk te delen. Het perspectief is dat er ruimte komt voor begrip voor elkaar. Voor groei van de wederzijdse vertrouwensbasis. Voor een levendige liefdesband met jezelf en elkaar. Voor lust om elkaar lief te hebben.

Op eigen ervaring gebaseerd
Bovenstaande heb ik met veel vallen en opstaan geleerd. Drie mannen hielden me een stevige spiegel voor, op stap naar een goede relatie, waarvoor ik hen met terugwerkende kracht dankbaar ben. Vanaf mijn 16de had ik een relatie van 20 jaar, daarna een relatie van bijna 10 jaar en sinds mijn 47ste ben ik 19 jaar samen met mijn huidige geliefde. Ik leerde dat mijn relatie er niet is om me gelukkig te maken. Dat zorgt juist voor teleurstelling. Relaties zijn vooral helpend op weg naar bewustzijn en bevrijding van destructieve patronen. Je gaat van een ik naar een wij-context zonder jezelf op te offeren. Relatie-ervaring genoeg om de lessen die ik leerde en waar ik nu de vruchten van pluk door te geven aan anderen. Dit betekent niet dat ik nu geen relatie-perikelen meer ken. Wel dat ik deze veel sneller onderken en in plaats van hem achter het behang te plakken bij mezelf te rade ga. Bewust van feiten en beleving, bewust van gevoelens, bewust van behoeften en uitnodigend naar mezelf en de ander om voor mijn behoeften te zorgen.
Dit laatste is de koninklijke versie. In de praktijk gaat dit bewustwordingsproces meer via omwegen. Steeds trouw aan mijn missie: ‘vrijheid in verbinding’.

‘ik wil van dat eeuwige schuldgevoel af’

Last van schuldgevoel
Bovenstaande verzuchting van een client vormt de inspiratie voor dit blog. Als je last hebt van schuldgevoel zit je geweten je in de weg met een akelig gevoel over iets wat je wel of niet hebt gedaan. Dit feit kun je niet meer terugdraaien. Wat gebeurd is, is gebeurd. Je voelt je ellendig omdat je meent dat je tekort geschoten bent of denkt dat je iemand schade hebt berokkend. Of gewoonweg omdat je het goed hebt en je schuldig voelt ten opzichte van anderen die het op het oog minder goed hebben. Misschien ga je hierdoor deze persoon of die situatie wel uit de weg.

Mijn geweten speelt me parten
Irreëel schuldgevoel ontstaat omdat je jezelf tot iets verplicht hebt, wat je niet waar hebt kunnen maken. Je kunt jezelf wel voor je kop slaan of de haren uit je hoofd trekken. Je voelt zoveel narigheid over jezelf dat je amper rechtop durft te lopen. Met schuldgevoel richt je je boosheid -uit angst voor confrontatie met de ander- op jezelf. Je voelt je buitengewoon verantwoordelijkheid voor alles en iedereen. Je lijdt aan schuldgevoel omdat je in strijd handelt met wat je volgens jou hoort te doen.

‘Ik moet altijd voor iedereen klaarstaan’. Is dat waar?
Je focus lijkt vooral gericht op het gelukkig maken van anderen en zelfzorg komt daarmee op de tweede plaats. Is dit in de valse hoop dat ze je aardig vinden en niet in de steek laten? Jij kunt niet weten wat voor de ander het beste is. Dat kun je alleen maar zelf weten. En als ik steeds bezig ben, vanuit mijn reddersdrang, jou aandacht te geven wie geeft mij dan aandacht? Irreële gedachten kunnen danig in de weg zitten. Voorbeelden hiervan die schuldgevoel uitvergroten zijn:

  • Ik hoor niet blij of gelukkig te zijn nu hij of zij het zo moeilijk heeft.
  • Ik moet altijd een lieve moeder, zus, vriendin, therapeut, etc. zijn.
  • Ik mag geen nee zeggen, niet boos worden moet de verstandigste zijn.
  • Ik mag mijn talenten niet tonen, dat is zo naar voor mijn collega.

Is dit echt waar? Of ben je zo bang om ‘nee’ te zeggen in de veronderstelling dat je de teleurstelling van de ander niet kunt verdragen. Of omdat je hebt ervaren dat je liefde moet verdienen door goede prestaties of door altijd aardig te blijven. Helaas heb je hier kennelijk te weinig vrijheid in ervaren.

Schuldgevoel verzachten
Schuldgevoel laat zien dat we iets hebben gedaan waarbij we niet trouw waren aan onszelf en waarbij we onszelf en bovendien een ander tekort hebben gedaan. Schuldgevoel wordt vaak gevolgd door spijt. Verlichting van schuldgevoel is mogelijk door alsnog je verantwoordelijkheid te nemen voor dat wat achteraf niet goed voelt. Je wilt zo gauw als het kan de pijn van schuldgevoel verzachten en het weer goed maken door bijvoorbeeld je excuses aan te bieden. Of door te herstellen wat je nog herstellen kunt. Of door iets ongedaan maken te maken of alsnog te doen wat je hebt beloofd. En vooral door je onschuld te zien en jezelf te vergeven.

Zeg maar ja tegen het leven
Bewust ‘ja’ zeggen tegen je behoeften, ook als de ander dat niet plezierig vindt, daar is moed voor nodig. Je bent daarvoor geen verantwoording schuldig. Het betekent dat je luistert naar je lijf en gevoel, in beweging komt en gezonde grenzen stelt. Ook als je vermoedt dat de ander daar niet van gediend is. Dit assertief gedrag is mijns inziens een teken van gezonde zelfzorg en betekent niet dat je handelt tegen de ander. Je maakt juist ruimte voor oprechte verbinding met jezelf en de ander. Je erkent ieders eigenheid en menselijkheid met alle zon- en schaduwzijden die daarbij horen. Dan is sprake van echte ontmoeting van hart tot hart.