Skip to content

Posts tagged ‘inzicht’

afscheid van slachtoffergedrag

‘Hoe neem ik afscheid van slachtoffergedrag?’ werd me laatst gevraagd en ik beloofde hier specifiek aandacht aan te besteden. Bij deze! Om te beginnen bestaat er een groot verschil tussen ergens feitelijk slachtoffer van zijn en slachtoffergedrag. Iedereen is vroeg of laat slachtoffer van pijnlijke ervaringen. Bijvoorbeeld van scheiding, ziekte, verlies, geweld of misbruik en ook kun je slachtoffer zijn van affectief tekort.

Slachtoffergedrag
Bij het voortdurend verhalen zonder in actie te komen neig je naar slachtoffergedrag. Angst voor verandering, verantwoordelijkheid en voor de consequenties keuzes ligt hier vaak aan ten grondslag. ‘Het zou toch niet zo moeten zijn’ of ‘Dat moet mij altijd overkomen.’ Lijdzaam zuchten en steunen lijkt gemakkelijker dan gericht handelen. Alsmaar piekeren werkt verlammend en maakt machteloos. Je gelooft kennelijk je gedachte dat alles en iedereen het jou moeilijk maakt.

Klaagzang

Merk je het op als je klaagt over wat anderen doen of laten? Of over je situatie of over het weer? Klagen betekent dat je moeite hebt met de realiteit. Klagen brengt negatieve energie en maakt je tot slachtoffer. ‘Ik kan er niets aan doen dat ik zo ongelukkig ben. Dat komt door mijn geschiedenis, mijn ouders, familie, mijn ex, de buren, mijn baas, de belastingdienst, de politiek, etc.…. Zucht.
Iemand die slachtoffergedrag vertoont kan en wil (nog) niet geholpen worden en blijft de ander beschuldigen. De zogenoemde dader krijgt daarmee volop aandacht van het slachtoffer. Je gebruikt onbewust de ander of de situatie als excuus om niet te hoeven gaan staan voor je eigen behoeften en welzijn.

Slachtofferschap blijft in stand door

  • Verzet tegen de werkelijkheid
  • Te hoge verwachtingen stellen
  • Geen of te laat grenzen te stellen.

Arme ik
Uitstelgedrag kan ook een uiting zijn van slachtoffergedrag. Daadwerkelijk aan de slag gaan is immers te moeilijk voor ‘arme ik’. Dit gedrag werd ook wel Calimero-gedrag genoemd. Het betreft mensen die zich structureel tekortgedaan of niet serieus genomen voelen. Een bekende uitspraak van het zwarte kuikentje uit een tekenfilm is “Zij zijn groot en ik is klein en da’s niet eerlijk, o nee”. Het lijkt erop dat je moeite hebt met volwassen gedrag. Je vindt dat je ‘altijd’ de dupe bent en ‘iedereen’ het beter heeft dan jij. Zolang je blijft verwachten en verhalen leg je de verantwoording bij de ander en doe je jezelf tekort.

Ziektewinst
Kennelijk heeft klagen ook voordelen. Klagers hebben de zogenoemde ‘macht van de onmacht’. Je houdt jezelf uit de wind. Het ligt immers aan de ander dat jij het zo moeilijk hebt. Als slachtoffer krijg je aandacht en hulp omdat je zielig bent. Met dramatische verhalen en overdrijving zet je de omgeving succesvol naar je hand. Er zijn meestal wel redders in de buurt die je te hulp schieten of naar je klachten luisteren. Degene die daar niet aan mee blijven doen – en die je dus echt helpen – laat je liefst links liggen. Terwijl dat mogelijk de mensen zijn die het meeste begrip voor je hebben en je aanspreken op je kracht om te gaan staan voor je welzijn.

Niet te benijden
Ik geloof dan ook niet dat mensen te kwader trouw slachtoffergedrag vertonen. Een hulpeloos gevoel is niet te benijden. Het ontbreekt helaas nog aan inzicht en vertrouwen om wel zelf de regie te pakken. Ook kan aangeleerde hulpeloosheid een gewoonte zijn geworden. Je bent niet schuldig. Tot vandaag kon je kennelijk niet anders. Juist het inzicht en besef dat je steeds naar beste weten hebt gehandeld is verantwoordelijkheid nemen. Zo is het gegaan.

Afscheid van slachtoffergedrag
Bij slachtoffergedrag geef je juist de kracht die je zelf hebt en zo goed kunt gebruiken weg. Juist erkenning van eerdere kwetsuren doet goed. Niet dramatiseren en ook niet bagatelliseren. Je neemt hier afscheid van als je je feitelijk slachtofferschap zelf voldoende serieus neemt. En ook hebt kunnen delen. Zodat je je helemaal gehoord en gezien voelt. Wat verder helpt bij het afscheid nemen van slachtoffergedrag is:

  • Erkennen dat je slachtoffer bent geweest. Wat het ook was, het ligt achter je. Het is voltooid verleden tijd.
  • Weet hebben van je gevoel en van je behoeften en daar zoveel als mogelijk uiting aan geven.
  • Concreet en expliciet vragen of regelen wat je nodig hebt of wat je goed doet.
  • Professionele hulp inschakelen als dat nodig blijkt.
  • Tijdig duidelijke grenzen stellen vanuit gezonde zelfzorg.
Calimero: “Zij zijn groot en ik is klein en da’s niet eerlijk, o nee”.
Ofwel………… ‘ik kom op mijn tijd en mijn manier tevoorschijn’.